Over de precieze omstandigheden waarin de Gregoriusgilde ontstond, tasten we vandaag deels in het duister. Zangers en getuigen van het eerste uur zijn er helaas niet meer om hun verhaal te vertellen. Gelukkig bleven enkele archiefstukken en krantenknipsels uit de jaren 1950 en 1960 bewaard. Zij werpen een licht op de beginjaren van een koor dat al meer dan driekwart eeuw een blijvende indruk nalaat in het Oudenaardse muzikale leven.

​

De wortels van de Gregoriusgilde reiken verder terug dan haar officiële oprichting. Al vóór 1914 luisterde een meerstemmig mannenkoor, dat toen al de naam Gregoriusgilde droeg, de vieringen in de Sint-Walburgakerk op. Het koor stond onder leiding van onderpastoor Delcoigne en werd begeleid door organist Gustaaf Van Rechem. Na het overlijden van Van Rechem in 1936 en het vertrek van Delcoigne verzwakte dit mannenkoor stilaan, al bleef het nog enige tijd actief tijdens de hoogmissen.

Parallel hiermee ontstond in september 1935 aan het Onze-Lieve-Vrouwecollege een nieuw muzikaal initiatief. Priester en leraar Juul De Bruyne richtte er, op vraag van zijn superior Jozef Stockman, een knapenkoor op: de Schola Cantorum. Het koor verzorgde de zang tijdens de vieringen in de collegekapel. Hoewel de precieze samenstelling vandaag niet meer volledig te achterhalen is, staat vast dat dit koor al vroeg een ambitieus repertoire bracht, met onder meer werken van Peter Benoit, Joseph Haydn, Georg Friedrich Händel en Giovanni Pierluigi da Palestrina.

​

In december 1946, inmiddels als deken van Oudenaarde, vroeg Jozef Stockman aan Juul De Bruyne om de oud-zangers van de Schola Cantorum samen te brengen met de overblijvende leden van het mannenkoor van de Sint-Walburgakerk. Zo ontstond een nieuw ensemble van een dertigtal zangers dat, versterkt met knapen bij hoogdagen, de liturgie opluisterde.

Op 28 februari 1947 werd de Gregoriusgilde officieel heropgericht. Albert Van Nieuwenhuyse, handelaar op de Oudenaardse Markt, werd voorzitter. Antoon Verwee, toen nog student aan het Lemmensinstituut, nam plaats aan het orgel.​ Sindsdien groeide de Gregoriusgilde uit tot een koor met stevige wortels, dat generaties zangers wist te verbinden en tot op vandaag trouw blijft aan haar oorspronkelijke missie: zingen met kwaliteit, bezieling en verbondenheid.